Interview met Stephanie Slot: gezonde voeding voor ouderen

We worden met ons allen steeds ouder.  Het RIVM houdt altijd een Volksgezondheids Toekomst Verkennings onderzoek. In dit trendscenario, wordt aangegeven dat de verwachting is dat de gemiddelde leeftijd in 2040 stijgt naar 86 jaar(1). De oudere van tegenwoordig is in niets te vergelijken met onze opa’s en oma’s. Genoot de eerste groep van hun rust, de laatste groep is actief als oppas, werkt nog, of fietst op een E-Bike het hele land door. De oudere van tegenwoordig, staat nog midden in de samenleving en een 65 jarige vindt zichzelf bovendien ook echt niet oud.

Ons lichaam, laat zich echter niet foppen. Rond ons dertigste jaar start het al met verouderen. Dit komt o.a. door veranderingen in ons DNA Het ‘normale’ biologisch verouderen gaat gepaard met osteoporose, spiermassa vermindering, slechter zien en horen, je wordt wat vergeetachtiger (2). Het ‘abnormaal’ of pathologisch verouderen, komt helaas ook steeds meer voor. Het stijgen van onze levensverwachting brengt bijvoorbeeld met zich mee, dat tegen 2040 het aantal mensen dat aan Alzheimer komt te overlijden verdriedubbelt is (1).

In de media verschijnen met enige regelmaat berichten over ‘Toverdiëten’, die bijvoorbeeld Alzheimer zouden voorkomen. We vroegen Stephanie Slot (Voedingsdeskundige bij maaltijdleverancier Distrivers) naar haar mening:” De hypes op voedingsgebied zijn niet bij te houden. Vandaag moeten we een shake van Tarwegras drinken en morgen is melk puur gif. Voor wat betreft Alzheimer, bestaat er geen wetenschappelijk overtuigend bewijs dat een dieet zou helpen om deze ziekte te voorkomen. Er bestaat niet zoiets als dé oorzaak voor Alzheimer, dat betekent dus helaas ook dat er niet dé oplossing bestaat. Wel is bekend dat veel ziektes minder vaak voorkomen wanneer men de Richtlijnen Goede Voeding volgt. Hierdoor blijven bijvoorbeeld je bloedvaten in goede conditie en je gewicht op peil. Bij het samenstellen van menu’s houd ik onder andere rekening met deze richtlijnen”.

Wat is dan een goede voeding voor een oudere?

“We realiseren ons niet dat een veranderend lichaam ook een verandering in energiebehoefte met zich meebrengt”, zegt Stephanie. “Een actieve 70 plusser heeft 1900/2200 Kcal nodig. De energiebehoefte neemt af, maar de behoefte aan eiwit, vitamines en mineralen neemt niet af. Het vergt dus een aanpassing van je voedingspatroon. Zo is het bijvoorbeeld vanaf 50 jaar al aan te raden om vitamine D preparaten te slikken, voeding alleen levert namelijk niet voldoende vitamine D. Voor de rest spelen er vaak factoren die kunnen zorgen dat Goede Voeding een issue wordt voor ouderen. Mensen zijn minder mobiel, slikken medicijnen waardoor smaakperceptie kan veranderen, mensen vergeten te eten etc.. Ondervoeding en uitdroging liggen dan op de loer”.

Overgewicht is toch juist een probleem van deze tijd?

“Klopt, als we zo doorgaan is de verwachting dat in 2040 62% van de bevolking te zwaar is(1). Maar dat extra gewicht lopen we vaak al eerder in ons leven op. Het is overigens niet persé zo dat een ondervoed individu er uitziet alsof ze Anorexia Nervosa heeft. Ook mensen met Obesitas, kunnen ondervoed raken. Ondervoeding bij ouderen is ondanks de toenemende aandacht, nog een onderschat probleem. Ondervoeding zet namelijk een vicieuze cirkel in werking: verlies van spiermassa, trager ziekte herstel, verwarring en decubitus (doorligplekken). Je voelt je niet lekker beweegt en eet nog minder etc.. Wanneer deze situatie te lang duurt, ontstaat er een moeilijk in te lopen achterstand. Ook uitdroging komt vaker voor dan we denken. Ouderen hebben de neiging te weinig te drinken, omdat de dorstprikkel minder goed werkt, door plastabletten en ook weer omdat ze het vergeten en soms zijn ze bang dat ze te vaak moeten plassen en dat er dan geen toilet in de buurt is. Op het moment dat je dorst krijgt, heb je al te weinig gedronken”.

Wat kun je daar dan tegen doen?

“Het is belangrijk zo’n 1,5 a 2 liter per dag te drinken. Ik raad mensen meestal aan om een fles water neer te zetten op een plek waar je regelmatig bent, bijvoorbeeld op het aanrecht. Daarnaast kun je jezelf aanwennen om bij de maaltijden wat te drinken. Niet teveel, want dat kan zorgen voor een vol gevoel, waardoor de rest van het eten blijft staan. Was vroeger soep vooraf heel gewoon, tegenwoordig zie je dat veel Ding Dong klanten, hun soep bewaren voor bij de broodmaaltijd. Dat zorgt ervoor dat de warme maaltijd wel in zijn geheel opgegeten wordt. Groente en fruit leveren bovendien ook vocht. Een tomaatje of stukje komkommer op je brood is ook nog eens heel lekker.”

Ouder worden een horror scenario?

Stephanie lacht. ”Natuurlijk niet. Gezond ouder worden is hartstikke mooi. Dat willen we allemaal. Ik kom uit Twente en daar hebben we net als in Drenthe het Noaberschap hoog in het vaandel staan. We kijken naar elkaar om. Maar met het individualiseren van de wereld om ons heen, zie je dat ook veranderen. De kinderen wonen elders en kunnen niet iedere week bij hun ouders om de hoek kijken. Onze chauffeurs komen drie keer per week bij de mensen thuis en hebben naast het afleveren van onze maaltijden en boodschappen, ook heel duidelijk een signaleringsfunctie. Blijft er een maaltijd staan, is iemand verward of niet aanspreekbaar, dan melden zij dit. Dat is vaak een extra geruststelling voor familie. Onze verantwoordelijkheid houdt niet op bij de voordeur”.

  1. http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2017/Trendscenario_VTV_2018_identificeert_maatschappelijke_opgaven_voor_de_toekomst
  2. https://nl.wikipedia.org/wiki/Veroudering_(mens)